Đứng sau Hoa Kỳ, EU được đánh giá là thị trường sản xuất gỗ lớn nhất thứ 8 của Việt Nam. Trong những năm qua, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã có nhiều nỗ lực đẩy mạnh xuất khẩu nội thất vào châu Âu, nhiều mặt hàng đã tìm được chỗ đứng trên thị trường lớn và tiềm năng này.
Hơn hết, EU lại là thị trường khó tính với nhiều quy định về hàng hóa nhập khẩu. Để có thể xuất khẩu hàng hóa sang thị trường này đòi hỏi các doanh nghiệp phải có nhiều hiểu biết về thủ tục, quy định khắt khe của EU. Và bài viết này Tân Lập Group sẽ giúp anh chị hiểu hơn về những quy định và những điều cần lưu ý trước khi xuất khẩu nội thất sang thị trường châu Âu.
1. Xu hướng sản phẩm gỗ tại thị trường EU
Trong bối cảnh tốc độ tăng trưởng về kim ngạch xuất khẩu sản phẩm gỗ của Việt Nam vào thị trường chính Mỹ đang chậm lại, thì thị trường xuất khẩu EU mở ra một cánh cửa mới đầy triển vọng cho ngành hàng sản phẩm gỗ xuất khẩu của nước ta.
EU là khu vực có sức tiêu thụ đồ nội thất chiếm đến 25% tổng nhu cầu trên toàn thế giới. Điển hình từ năm 2016 – 2019, nhập khẩu đồ gỗ trang trí của châu Âu đã tăng từ 2,1 tỷ Euro lên 2,5 tỷ Euro. Trong đó, Đức là nhà nhập khẩu đồ trang trí hàng đầu của châu Âu với 22% kim ngạch nhập khẩu, tiếp theo là Hà Lan (13%), Vương quốc Anh (12%) và Pháp (11%). Và còn trong 3 tháng đầu năm 2022, trị giá nhập khẩu từ Việt Nam tăng rất mạnh do giá nhập khẩu bình quân từ Việt Nam đạt 4.381,4 Eur/tấn, tăng 30,6% so với cùng kỳ năm 2021. Tỷ trọng nhập khẩu từ Việt Nam chiếm 2,3% tổng lượng nhập khẩu của EU, tăng 0,7 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2021.
Theo dự báo, mảng đồ gỗ trang trí của thị trường này sẽ đạt 5,97 tỷ USD trong năm nay. Với tốc độ tăng trưởng hằng năm 4,27% trong giai đoạn từ năm 2022 – 2026, dự kiến mảng đồ gỗ trang trí EU sẽ đạt trên 7 tỷ USD vào năm 2026.
Các mặt hàng đồ gỗ xuất khẩu chủ yếu vào thị trường EU mang lại giá trị kim ngạch xuất khẩu cao gồm: mặt hàng ghế khung gỗ, đồ nội thất phòng khách, phòng ngủ, phòng ăn,… trong đó đáng chú ý là các sản phẩm bàn ghế, kệ, tủ, giường,…
2. Những quy định của EU đối với sản phẩm gỗ
2.1. Các quy định về thuế
Mặt hàng gỗ bao gồm gỗ nguyên liệu và sản phẩm từ gỗ đều phải chịu thuế nhập khẩu vào thị trường châu Âu tùy thuộc vào sản phẩm và xuất xứ. Nhằm hỗ trợ việc xuất khẩu từ các nước đang phát triển, liên minh châu Âu vận hàng biểu thuế ưu đãi GSP (viết tắt của Generalized System of Preferences – Hệ thống ưu đãi phổ cập) nhằm giảm thuế cho các nước đang phát triển và miễn thuế cho các nước chậm phát triển.
Hiện tại, đồ gỗ xuất khẩu của Việt Nam vào EU hiện đang hưởng thuế GSP với mức thuế xuất chủ yếu là 0% (một số mã hàng chịu thuế 2,1%) đã giúp cho Việt Nam có lợi thế nhất định khi chen chân vào thị trường EU so với Trung Quốc, Indonesia, Brazil, Malaysia… do các nước này không được hưởng GSP.
2.2 Các quy định về phi thuế
Các điều luật quan trọng nhất đối với người xuất khẩu gỗ như sau:
– REACH: Hóa chất trong gỗ
Quy định “Đăng ký, Đánh giá, Cấp phép và Hạn chế” (REACH) của Châu Âu không cho phép sử dụng các chất bảo quản asen, creosote và thủy ngân để ngăn ngừa thối rữa và cải thiện độ bền của gỗ, đặc biệt là dùng trong các vật dụng ngoài trời. Với một số trường hợp ngoại lệ như gỗ được sử dụng lắp đặt công nghiệp hoặc làm tà vẹt đường sắt.
Cũng có những hạn chế đối với gỗ để làm cửa ra vào, khung cửa sổ và các bộ phận sàn được xử lý bằng một số loại dầu, vecni keo và sơn mài có thể chứa các chất độc hại. Ví dụ, các sản phẩm đã sơn nếu nồng độ cadimi bằng hoặc lớn hơn 0,1% trọng lượng của sơn trên đồ đã sơn sẽ không được bán trên thị trường.
Ngoài ra, việc sử dụng asen và tất cả các hợp chất đồng mạ crom, bao gồm đồng asen mạ crom (CCA), đồng Chrome Boron (CCB) và Chrome Florua (CCF), trong chất bảo quản gỗ không còn được phép.
– Công ước CITES: Về buôn bán các loại động, thực vật hoang dã nguy cấp
Chính phủ Việt Nam đã có văn bản cấm một số loại gỗ nhóm 1 và nhóm 2 không được phép xuất khẩu. Trong trường hợp nhà xuất khẩu cung cấp các loài gỗ có nguy cơ tuyệt chủng, sẽ chỉ có thể khai thác và xuất khẩu chúng nếu chúng nằm trong danh sách của Công ước CITES và có giấy phép CITES.
– Chỉ thị 89/106/EC: Sản phẩm gỗ dùng trong xây dựng
Gỗ hoặc các sản phẩm được kết hợp lâu dài vào các công trình xây dựng sẽ phải được dấu CE: điều này áp dụng cho cửa sổ, cửa ra vào, khung, ván sàn và gỗ công nghiệp, cầu thang, gỗ dán nhiều lớp,… Dấu hiệu này cho thấy các sản phẩm tuân thủ các yêu cầu hài hòa về độ bền cơ học, độ ổn định, an toàn cháy nổ, vệ sinh, sức khỏe và môi trường.
– ISPM 15: Bao bì và việc sử dụng logo trên bao bì cho các tiêu chuẩn quốc tế về các biện pháp kiểm dịch thực vật 15
Ứng dụng ISPM 15 có chức năng:
+ Làm căn cứ để xem xét pallet gỗ đã đạt độ an toàn chưa, để có thể an tâm sử dụng. Tùy theo từng nơi mà cách xử lý gỗ, kiểm tra ISPM 15 sẽ có nhiều điểm khác nhau.
+ Góp phần bảo vệ sức khỏe cho rất nhiều người. Và cũng tránh làm hư hỏng sản phẩm chứa đựng bên trên nếu có vi khuẩn nằm trong pallet gỗ.
Tất cả vật liệu đóng gói bằng gỗ sử dụng phải hiển thị logo ISPM 15. Các vật liệu đóng gói như thùng, hộp, thùng phuy và các loại bao bì tương tự, pallet, hộp pallet và các bảng tải khác… Tất cả gỗ được sử dụng trong vật liệu này phải được làm sạch và xử lý nhiệt (HT) áp dụng nhiệt độ cốt gỗ tối thiểu là 56°C trong thời gian tối thiểu là 30 phút.
Các sản phẩm miễn là đáp ứng các thông số kỹ thuật của HT thì có thể áp dụng một số phương pháp như sấy lò (KD), ngâm tẩm áp suất hóa học (CPI). Ngoài ra, cũng được phép khử trùng bằng metyl bromua (MB) ở nhiệt độ tối thiểu 10°C và thời gian tiếp xúc tối thiểu là 24 giờ.
2.3. Những yêu cầu về môi trường
– Quản lý môi trường bền vững
Hội đồng Quản lý Rừng (FSC) và Chương trình Chứng chỉ Rừng Châu Âu (PEFC) là hai trong số các chương trình tự nguyện hiện có mà các chủ rừng, những doanh nghiệp chế biến và kinh doanh gỗ có thể lựa chọn để xin cấp chứng chỉ quản lý rừng và chuỗi hành trình sản phẩm.
– Nhãn sinh thái cho gỗ
Mục đích sử dụng nhãn sinh thái (Eco Label) chính là:
+ Bảo vệ môi trường
+ Khuyến khích sự đổi mới và lãnh đạo doanh nghiệp phù hợp với môi trường
+ Xây dựng nhận thức của người tiêu dùng về các vấn đề môi trường
Nhãn sinh thái không chỉ tập trung vào nguồn cung ứng bền vững mà còn tập trung vào các khía cạnh khác của sản phẩm. Và nhãn được công nhận rộng rãi nhất là nhãn sinh thái của Châu Âu, nhãn này có sẵn cho các vật liệu trải sàn và đồ nội thất. Số lượng các sản phẩm được chứng nhận đã tăng lên trong những năm gần đây nhưng thị trường vẫn còn nhỏ.
– Trách nhiệm của doanh nghiệp
Người tiêu dùng Châu Âu ngày càng chú ý nhiều hơn đến trách nhiệm của doanh nghiệp liên quan đến những tác động lên xã hội và môi trường của hoạt động kinh doanh. Chẳng hạn như: tôn trọng quyền của chủ sở hữu đất, kết quả hoạt động môi trường nói chung (ô nhiễm, chất thải…), tôn trọng luật lao động và điều kiện lành mạnh và an toàn.
– ISO 14001
Tiêu chuẩn ISO 14001 xem xét nhiều khía cạnh của hoạt động mua sắm, lưu trữ, phân phối, phát triển sản phẩm, sản xuất… của doanh nghiệp để giảm tác động lên môi trường. ISO được toàn thế giới công nhận là một tổ chức chứng nhận đáng tin cậy, do đó chứng nhận như vậy có thể mang lại hoạt động kinh doanh hiệu quả hơn với ít chi phí hơn và giảm đáng kể lượng chất thải.
2.4. Các tiêu chuẩn về chất lượng
Trong quy định cho các sản phẩm xây dựng vào châu Âu, các sản phẩm gỗ phục vụ xây dựng phải đáp ứng được các yêu cầu về:
+ Độ bền sản phẩm
+ Khả năng chịu lửa
+ Bảo vệ môi trường
+ Sức khỏe và vệ sinh
+ An toàn khi sử dụng
+ Chống ồn
+ Tiết kiệm năng lượng…
2.5. Quy chuẩn về đóng gói, ghi nhãn và gắn nhãn
Việc đóng gói cho các sản phẩm xuất khẩu ra nước ngoài có các chức năng sau:
– Bảo vệ sản phẩm trong quá trình vận chuyển
– Chia nhỏ sản phẩm để bán
– Mang thông điệp từ nhà sản xuất đến người mua/người tiêu dùng
Khâu đóng gói sản phẩm đóng vai trò quan trọng cần đặc biệt chú ý đối với các nước đang phát triển nhằm hạn chế các rủi ro hỏng hàng do va đập, nhiệt độ cao, ẩm ướt khi phải đi một quãng đường dài trước khi cập bến đến EU.
Không chỉ tránh cho việc hàng đi đường xa bị hư hỏng, mà các doanh nghiệp cần chọn những bao bì bằng những vật liệu thân thiện với môi trường và có thể tái chế được. Trên bao bì phải ghi đầy đủ số lượng, trọng lượng, loại gỗ, đóng dấu, nhãn hiệu để thuận tiện cho việc chuyên chở. Các yêu cầu đối với sản phẩm sơ chế và sản phẩm thô ít khắt khe hơn, chỉ cần đánh số và đóng tên hay logo của người xuất khẩu. Điều quan trọng là phải ghi rõ trọng lượng chính xác, chiều dài, và cần chú ý cách và các điều kiện đóng gói.
3. Những lưu ý trước khi xuất khẩu nội thất gỗ sang EU
Với những doanh nghiệp muốn sản xuất nội thất xuất khẩu sang Châu Âu, cần có sự chuẩn bị kỹ càng, đánh giá mục tiêu, phương hướng, lựa chọn chiến lược và chuẩn bị đương đầu với môi trường cạnh tranh và có lập kế hoạch từng bước một cách cẩn thận.
3.1. Lựa chọn thị trường xuất khẩu vào EU
Thị trường EU rất đa dạng, người dân rất quan tâm tới những đặc tính của hàng hóa, giá trị và thói quen tiêu dùng. Vì vậy, việc lựa chọn một thị trường này cần được cân nhắc kỹ lưỡng về chiến lược là rất quan trọng. Điều này, các doanh nghiệp có thể nghiên cứu trước qua internet để đánh giá và lựa chọn sơ bộ một cách nhanh chóng công ty tư vấn độc lập có thể được tiến hành sau đó để kiểm chứng kết quả nghiên cứu sơ bộ và cung cấp thông tin ban đầu có thể.
3.2. Đánh giá doanh nghiệp
Khi chọn được thị trường triển vọng sẽ bắt đầu đánh giá doanh nghiệp xem công ty đó có đủ lực để chiếm lĩnh và duy trì vị thế trên thị trường. So sánh những ưu khuyết điểm của doanh nghiệp đang có cơ hội và thách như thế nào. Và cũng như xem xét đến các yếu tố: đặc điểm sản phẩm, thiết bị sản xuất, chất lượng, bao bì, năng lực và nhân viên, hệ thống quản lý và chất lượng, năng lực tài chính, và kinh nghiệm xuất khẩu.
3.3. Chuẩn bị chu đáo về hồ sơ, tài liệu xuất khẩu
Một điều vô cùng cần thiết trước khi xuất khẩu chính là chuẩn bị đầy đủ về hồ sơ, tài liệu, và có kế hoạch cụ thể về xuất khẩu khi nào, về đâu, cho ai và cách thức như thế nào.
Sau khi nhà nhập khẩu đã được thẩm định và tình hình được kiểm tra xem có đáng tin cậy không. Các hợp đồng phù hợp sẽ được ký, bao gồm cả các điều khoản về giải quyết tranh chấp và kiểm định hàng hoá. Khi đó, doanh nghiệp đã có thể tránh khỏi sự thất vọng, mất thời gian và tiền bạc. Thay vào đó, quỹ thời gian và tiền bạc đó có thể được dùng để phục vụ chính sách kinh doanh đúng đắn, lựa chọn thị trường mục tiêu cụ thể và xác định kênh mua bán…
3.4. Hoạt động chiến lược
Hoạt động chiến lược phải dựa trên kết quả nghiên cứu của việc đánh giá thị trường và bản thân doanh nghiệp. Từ việc đó, doanh nghiệp sẽ biết được điểm mạnh và điểm yếu của mình ra sao, những cơ hội nào đang đến và nguy cơ nào mà doanh nghiệp phải đối mặt. Bằng cách này, doanh nghiệp sẽ tìm ra được phương hướng đúng đắn, biến điểm yếu thành điểm mạnh, biến nguy cơ thành cơ hội và tối ưu hóa một cách tốt nhất cho doanh nghiệp.
Một ví dụ điển hình, các yêu cầu về môi trường của thị trường EU có thể là nguy cơ đối với các doanh nghiệp chưa biết đến yêu cầu đó hay không muốn thay đổi bao bì hay quy trình sản xuất. Nhưng đối với doanh nghiệp được cấp chứng chỉ ISO 14001, thì đây lại là cơ hội. Trong trường hợp điểm mạnh và cơ hội chiếm ưu thế so với điểm yếu và nguy cơ thì doanh nghiệp đã sẵn sàng hình thành chiến lược xuất khẩu đối với thị trường cụ thể và lập kế hoạch cho các sản phẩm xuất khẩu.
Như đã đề cập ở trên, phần lớn các doanh nghiệp phải đầu tư để có được sự chuẩn bị, và biến điểm yếu thành điểm mạnh. Nhà xuất khẩu nào ngại đầu tư cho việc củng cố doanh nghiệp để đáp ứng được yêu cầu cao của thị trường EU thì không nên triển khai các hoạt động xuất khẩu sang EU.
Tóm lại, các doanh nghiệp muốn xuất khẩu nội thất sang Châu Âu thì cần phải nắm rõ những quy định nghiêm ngặt của thị trường này. Cũng như việc đánh giá, xem xét lựa chọn thị trường phù hợp để có được quyết định đúng đắn trong tương lai.
Nguồn: Tổng hợp
